mobile logo

Loopbaanflexibiliteit: waarom we er echt werk van moeten maken

Door: Martijn de Wildt

Afgelopen week haalde het opnieuw de kranten: volgens recent onderzoek hechten moderne werknemers sterk aan een goede balans tussen werk en leven. Het staat zelfs op nummer 1 in hun prioriteitenlijstje, bij de keuze van een baan.

Daar kijk ik helemaal niet van op!

Wat me wel verbaast – al jaren eigenlijk – is hoe lang het duurt voor onze maatschappij haar kijk op werk verandert. We hikken al heel lang aan tegen een zogenaamde paradigma verschuiving: het punt waarop we stoppen met in vierkantjes te denken, en definitief overgaan op rondjes. Het punt waarop de realiteit zo slecht klopt met het model dat we hanteren, dat het model aangepast wordt.

 

Werk 1.0: keurig afgebakende hokjes

Het heersende model gaat uit van drie strikt gescheiden levensfasen, en twee strikt gescheiden seksen. Na hun studietijd werken mannen tot ongeveer hun 65e keihard in de richting waarin ze opgeleid zijn, terwijl vrouwen de zorg voor kinderen combineren met een kleine deeltijdbaan. Beiden gaan zo vroeg mogelijk met pensioen, en nemen dan eindelijk tijd ‘om te genieten’: om al die dingen te doen die ze tijdens hun werkende en/of zorgende jaren voor zich uit geschoven hebben.

 

 

Dat model is behoorlijk onhoudbaar aan het worden, om verschillende redenen.

Allereerst is er de hogere levensverwachting: nu die steeds dichter naar de 100 toe kruipt, is het voor ons als maatschappij bizar kostbaar om ouderen zo vroeg met pensioen te sturen. Die pensioenen moeten bovendien bij elkaar gewerkt worden door de jongere beroepsbevolking, die dankzij de vergrijzing steeds verder slinkt.

Naast deze demografische overwegingen is de technologische vooruitgang van invloed. De wereld van werk verandert razendsnel: vaardigheden en functies die tien jaar geleden nog cruciaal waren zijn nu overbodig geworden. Bovendien wordt de levensduur van bedrijven steeds korter. Een leven lang hetzelfde werk bij dezelfde baas blijven doen is bijna onmogelijk. Met de stijgende pensioenleeftijd gaan loopbanen bovendien steeds langer duren, wat ervoor zorgt dat er meerdere carrières in passen.

Maar de belangrijkste reden om het huidige model te herzien is levenskwaliteit.

Keihard werken gaat bijvoorbeeld slecht samen met quality time voor de kinderen, of het zorgen voor hulpbehoevende ouders. Keihard werken ontaardt nogal eens in doorlopend brandjes blussen, opgejaagd worden door deadlines, een gevoel geleefd te worden. En tunnelvisie. Als je keihard werkt heb je niet genoeg bandbreedte voor reflectie, ontspanning en zelfontplooiing: dingen die je eigenlijk niet wilt uitstellen tot je pensioen. En al helemaal niet als de pensioenleeftijd steeds hoger wordt.

 

Werk 2.0: flexibele loopbanen

Complete mensen willen complete levens leiden. Ze willen werk, zorg en ontspanning kunnen combineren in elke levensfase, afgestemd op de situatie van het moment. Ze willen tijd vrij kunnen maken voor dat wat op hun pad komt, zowel op hun werk als daarbuiten.

Werk en privé staan helemaal niet los van elkaar, zoals het oude model lijkt te suggereren. Ze hangen juist heel nauw samen, en als er meer ruimte nodig is voor het ene, betekent dat dat er minder ruimte is voor het andere. Door levens op te delen in strikt afgebakende fasen komt er van alles in het gedrang, op zowel maatschappelijke als op persoonlijke schaal.

Daarom zeg ik: we moeten het oude model kantelen.

 

 

We moeten opleiding, werk en vrije tijd gelijkmatig uitsmeren over alle levensfasen. We moeten veel meer ruimte inbouwen voor flexibiliteit, voor opties, voor individueel maatwerk. Het oude stelsel moet echt op de schop. Het wordt tijd dat bedrijven en instellingen dat ook gaan herkennen, en er actie op ondernemen. Dat begint onder andere met allerlei aannames en vooroordelen ter discussie te stellen:

  • Waarom moet een standaard werkweek bijvoorbeeld persé 40 uur bevatten? Waarom hebben we überhaupt een standaard werkweek?
  • Waarom wordt van pubers verwacht dat ze zich op hun zestiende al vastleggen op een bepaald beroep? Je weet dan toch helemaal niet of je daar op je dertigste ook nog gelukkig van wordt?
  • Waarom vertellen we diezelfde pubers – en iedereen eigenlijk – dat hun loopbaankeuze in steen geschreven is? Alsof je met je rechtenstudie op zak voor eeuwig jurist moet blijven, en nooit meer sportverslaggever kunt worden. Natuurlijk wel.
  • En waarom doen we alsof 50-plussers hun beste tijd wel gehad hebben op de arbeidsmarkt? Ze hebben nog een half leven voor zich!

Misschien wordt 2018 dan eindelijk het jaar van de paradigmaverschuiving? Ik wil daar zelf in ieder geval mijn steentje aan bijdragen. De komende tijd ga ik de Qidos-blog inzetten om een toekomstvisie op deze thematiek te formuleren. Denk je mee?

Heb je hier ook ideeën over, of wil je een bijdrage leveren? Dan wissel ik graag eens met je van gedachten. Bel of mail me gerust, of neem contact op via LinkedIn. Ik kijk naar je uit!

 

Deze blog is geschreven in samenwerking met Linda Bleijenberg, onze nieuwe blog-expert. De komende tijd gaat zij ons helpen de Qidos-blog nog interessanter te maken. Wil je op de hoogte blijven? Volg ons op LinkedIn, of meld je aan voor de Qidos nieuwsbrief!

 

Terug naar overzicht

Meer blogs