mobile logo

Het nieuwe ouder worden

Door: Pauline Geldhof

Mensen worden steeds ouder. De gemiddelde levensverwachting ligt in Nederland nu al rond de 80 jaar. “Voor elke week dat je langer leeft, krijg je er een weekend gratis bij”, wordt wel eens gezegd. Merkwaardig is echter dat de manier waarop we nu naar ouder worden en ouderen kijken, we vast blijken te houden aan een negentiende-eeuwse manier van denken over de levensloop. Die levensloop bestaat uit zes fasen: zuigeling, peuter, kleuter, puber, volwassene en oudere. Deze indeling suggereert dat de jeugd veel meer fasen beslaat dan het ouder worden. En iedereen boven de vijftig wordt getypeerd als oudere. Stopt je ontwikkeling dan op die leeftijd?

De Duitse onderzoeker Paul Baltes hield zich met het onderwerp ‘ouder worden’ bezig. Hij ontwikkelde de Curve van Baltes*. Baltes onderzocht een grote groep mensen in hun ontwikkeling op de combinatie ouder worden en verandering in persoonlijke kwaliteiten. Zijn conclusie is dat als je kijkt naar de fysieke ontwikkeling van mensen (het lichaam), zij hun hoogste punt bereiken bij de leeftijd van ca. 20 jaar. Vanaf dat moment neemt de curve gestaag af. Leeft men gezond door verantwoord eten, drinken en bewegen, dan is de daling van de lijn minder scherp.

De curve van de persoonlijke ontwikkeling (de geest) gaat veel langzamer. Het hoogtepunt wordt ongeveer bereikt op de leeftijd van ca. 60 jaar (!) en blijft dan nog heel lang op dit niveau gehandhaafd. Dit is een interessant gegeven. Het betekent immers dat de mens die zich blijvend ontwikkelt op het hoogtepunt van de kwaliteiten komt als degene gepensioneerd is of op het punt staat om dat te doen. Belangrijk is ook te weten dat ook deze curve sterk te beïnvloeden is. Mensen die investeren in hun persoonlijke ontwikkeling, die geestelijk in beweging zijn en blijven, hebben een veel hogere lijn dan mensen die al op relatief jeugdige leeftijd stopten met het oprekken van hun mentale grenzen. Tot op zeer hoge leeftijd is groei mogelijk op gebieden zoals strategisch handelen, visie, creativiteit, conflictoplossend en coachend vermogen.

Met deze kennis en de huidige en toekomstige levensverwachting in het achterhoofd is onze negentiende-eeuwse visie op de levensloop dus volkomen achterhaald. Iemand van vijftig is niet ‘bijna dood’ en er is nog heel veel tijd om volop te leven, leren en werken. Het is tijd om nieuwe concepten te bedenken en ouder worden te gaan beschouwen als iets wat bij het (werk)leven hoort in plaats van als iets pathologisch of op zijn minst problematisch. Het is tijd voor het ‘Het Nieuwe Ouder Worden’ en dit betekent gebruik maken van ervaringsrijkdom zonder dat hierbij de focus ligt op gebrek of verval.

Ontwikkeling en groei van de mens stopt niet na het vijftigste levensjaar; juist in de tweede levenshelft komen de ervaringskennis, mentorvaardigheden en vele andere competenties tot volle wasdom. Kwaliteiten die zeer waardevol zijn en blijven voor de arbeidsmarkt. Investeren in de persoonlijke ontwikkeling van een oudere medewerker is dus een zinvolle investering, waarbij een schone taak ligt bij zowel de medewerker als de organisatie. Het versterken van mens en werk, ook in de tweede helft van iemands loopbaan, hoort zeker bij ‘Het Nieuwe Ouder Worden’.

* Theoretical propositions of life-span developmental psychology: On the dynamics between growth and decline. Baltes, Paul B. Developmental Psychology, Vol 23(5), Sep 1987

Terug naar overzicht

Meer blogs